است و وجودش حقّانى شده است ، پس سلوكش از مقام ذات به سوى كمالات شروع مىشود تا آن كه به مقام علم به همه اسماء مىرسد ، مگر آن اسمهايى كه خداوند تعالى ، علم آنها را مخصوص خود فرموده است ، و چون به اينجا رسيد داراى « ولايت تامّ » مىشود و ذات و صفات و افعالش در ذات و صفات و افعال حقّ فانى مىشود و در اين مقام است كه فنا از فنا كه مقام اخفاى فنا است براى او حاصل مىشود دايرهء ولايت ، تمام مىگردد و سفر دوّم به پايان مىرسد و سفر سوّم شروع مىشود . سفر سوّم : و آن عبارت است از سفر از حقّ بسوى خلق و در اين موقف سلوك او در مراتب فعال مىشود و صحو تامّ براى او حاصل مىشود و با ابقاء خداوندى باقى مىماند و در عوالم جبروت و ملكوت و ناسوت مسافرت مىكند . و حظّ و نصيبى از نبوّت براى او حاصل مىشود ، ولى مقام تشريع شامل حال او نمىشود و در اينجا سفر سوّم او به پايان مىرسد و سفر چهارم شروع مىشود سفر چهارم : و آن سفر از خلق به سوى حقّ است به وسيله حقّ ، در اين سفر مخلوقات و آثار و لوازم آنها را مشاهده مىكند و سودها و زيانهاى آنان را مىداند و به كيفيت بازگشت ايشان به سوى اللّه و آن چه مىتواند آنان را به سوى خدا بكشاند آگاه مىشود پس همه آن چه را كه دانسته و هر چه را كه مانع از سير الى اللَّه است به اطلاع ديگران مىرساند و در اين وقت است كه نبوت تشريعى براى او حاصل مىشود . اين بود پايان سخن عارف كامل بطور اختصار « 1 »

--> ( 1 ) - حضرت امام - رحمه اللّه - سخن آقا محمّد رضا را در باره اعيان ثابته در صفحه 122 همين كتاب آورده است . موسوى خمينى - قدّس سرّه - ، امام روح اللَّه - مصباح الهداية الى الخلافة و الولاية - ترجمه سيّد احمد فهرى . صص 205 ، 206 ، 207 .